1. Общие вопросы
1.1. Настоящее Положение устанавливает условия, порядок и сроки выдвижения работ и присуждения литературной премии Qalamdas, посвящённой памяти основателя ОФ «Мусагет» Ольги Борисовны Марковой, для казахстанских поэтов, прозаиков, критиков и переводчиков (далее – Премия, Положение).
1.2. Премия учреждена Открытой литературной школой Алматы и литературным онлайн-журналом «Дактиль» с целью поиска и поддержки талантливых казахстанских авторов, пишущих на казахском и русском языках; объединения авторов, пишущих на казахском и русском языках, и создания для них единой творческой среды для дальнейшего совместного развития; развития и поддержки литературного перевода и литературной критики в Казахстане.
1.3. Конкурс Премии в 2026 году проводится на казахском и русском языках по пяти номинациям: «Поэзия», «Проза», «Детская литература», «Литературная критика», «Художественный перевод».
1.4. На соискание Премии выдвигаются как новые, так и опубликованные за предшествующий Премии год произведения авторов в возрасте от 18 лет, являющихся гражданами и резидентами Республики Казахстан.
1.5. Призовой фонд Премии составляет 2 000 000 тенге. В каждой номинации (как на казахском, так и на русском языке) определяется один лауреат Премии, который получит 200 000 тенге. В случае соавторства Премия присуждается коллективу соавторов и распределяется между ними по их собственному усмотрению.
1.6. Вся информация о Премии опубликована на сайте Открытой литературной школы Алматы, на странице журнала «Дактиль», посвящённой Премии, а также в социальных сетях.
2. Порядок выдвижения произведений на Премию
2.1. Авторы, являющиеся гражданами и резидентами Республики Казахстан, независимо от пола, национальности, профессии, пишущие на казахском и русском языках, имеют право самостоятельно выдвигаться на соискание Премии. Члены оргкомитета Премии, сотрудники Открытой литературной школы Алматы, редакторы журнала «Дактиль», члены жюри, спонсоры и меценаты, а также победители двух предыдущих сезонов выдвигаться на Премию не могут.
2.2. Произведения, выдвигаемые на Премию, должны быть оригинальными и написаны соискателем самостоятельно либо в соавторстве с другим автором. Допускается участие в конкурсе Премии опубликованных ранее произведений, но опубликованных не ранее чем 1 января 2025 года. Не принимаются произведения, направленные на разжигание национальной, религиозной, социальной и другой розни, а также написанные с помощью искусственного интеллекта.
2.3. В номинацию «Поэзия» принимаются подборки стихотворений от 70 до 200 строк, написанные на казахском и русском языках.
2.4. В номинацию «Проза» принимаются малые прозаические тексты (рассказы, сборники рассказов, повести, новеллы), написанные на казахском и русском языках, объемом не более 1 авторского листа (40 000 печатных знаков, включая пробелы между словами, знаки препинания, цифры и т.д.).
2.5. В номинацию «Детская литература» принимаются стихи и рассказы для детей, написанные на русском и казахском языках, общим объемом от 70 до 200 строк для стихотворений и не более 1 авторского листа для прозаических текстов.
2.6. В номинацию «Литературная критика» принимаются критические статьи, эссе и рецензии, написанные на казахском и русском языках, общим объемом не более 20 000 знаков.
2.7. В номинации «Художественный перевод» принимаются переводы стихотворений – от 70 до 200 строк, малой прозы и эссе (с казахского на русский язык и с русского на казахский язык) общим объёмом не более 20 000 знаков. К переводу автор обязательно должен приложить оригинал текста, с которого сделан перевод.
2.8. Допускается участие в конкурсе на соискание Премии авторов или соавторов, являющихся гражданами или резидентами Республики Казахстан, в двух и более номинациях. При этом в финал автор или соавторы проходят в той номинации, в которой наберут наибольшее количество баллов от членов жюри.
2.9. Заявки на участие в конкурсе на соискание Премии принимаются по электронной почте qalamdas.premia@gmail.com. В заявке должны быть три файла: выдвигаемое на конкурс произведение, анкетные данные соискателя/соискателей при соавторстве (ФИО, дата рождения, город проживания, почтовый и электронный адрес и номер контактного телефона), а также копии документов, подтверждающих гражданство или резидентство Республики Казахстан. В теме письма указывается имя и фамилия соискателя/соискателей Премии, номинация и язык (ИМЯ_ФАМИЛИЯ_ПОЭЗИЯ_РУС). В случае участия в двух и более номинациях каждая заявка присылается отдельно. Принимаются на соискание Премии работы только в формате Word (.doc и .docx), шрифт Time New Roman, 14 кегль, междустрочный интервал – 1,15. В файле не должно быть ничего лишнего, в том числе картинок, рамок, ссылок и т.д. Произведения, не соответствующие пп. 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 2.6, 2.7, 2.8 настоящего Положения, рассматриваться не будут. Авторы, чьи произведения допущены к участию в конкурсе на соискание Премии, будут оповещены об этом посредством электронной почты.
3. Сроки проведения конкурса на соискание Премии
3.1. Конкурс премии проводится в несколько этапов. На первом этапе оргкомитет Премии проверяет произведения авторов на соответствие установленным требованиям и принимает решение об их участии/неучастии в конкурсе. Все заявки соискателей Премии будут зашифрованы и переданы ридерам и членам жюри анонимно. На втором этапе ридерами формируется лонг-лист. На третьем этапе члены экспертного жюри оценивают произведения авторов, вошедших в лонг-лист, и формируют список финалистов Премии. На финальном этапе члены экспертного жюри проводят отбор лауреатов Премии.
3.2. Прием заявок на участие в Премии – с 1 ноября по 31 декабря 2026 года включительно. Произведения, присланные на конкурс после 31 декабря, к рассмотрению не принимаются.
3.3. С 3 января по 28 февраля 2027 года ридеры формируют лонг-листы Премии на казахском и русском языках не более чем из 25 произведений в номинациях «Поэзия», «Проза», «Детская литература» и не более чем из 15 произведений в номинациях «Литературная критика» и «Художественный перевод». Лонг-листы Премии будут объявлены не позднее 1 марта 2027 года.
3.4. Члены экспертного жюри со 2 марта по 25 апреля 2027 года формируют шорт-листы Премии (на казахском и русском языках) не более чем из 5 произведений в каждой номинации. Шорт-листы будут объявлены не позднее 26 апреля 2027 года.
3.5. Список победителей будет сформирован членами экспертного жюри до 10 мая 2027 года. Имена победителей Премии будут названы в середине мая на официальной церемонии награждения.
3.6. Решения коллегии ридеров и членов жюри Премии принимаются простым большинством голосов. В случае равенства голосов на финальном этапе председатель жюри Премии обладает решающим голосом.
3.7. Авторам произведений, признанных лауреатами Премии, вручаются дипломы и перечисляются денежные средства.
3.8. Произведения финалистов и лауреатов Премии будут опубликованы в литературном журнале «Дактиль».
3.9. Спонсоры Премии вправе учредить отдельные призы и награды для соискателей премии, вошедших в шорт-лист.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1. Жалпы ережелер
1.1. Осы Ереже қазақстандық ақын-жазушылар, сыншылар мен аудармашылар үшін ұйымдастырылған, «Мусагет» қоғамдық қорының негізін қалаушы Ольга Борисовна Маркованы еске алуға арналған Qalamdas әдеби сыйлығының шарттарын және өткізілу мерзімін, байқауға шығармаларды қабылдау тәртібін анықтайды (бұдан әрі – Әдеби сыйлық, Ереже).
1.2. Әдеби сыйлықты қазақ және орыс тілдерінде жазатын дарынды қазақстандық авторларды іздеп табу және қолдау; қазақ және орыс тілдерінде жазатын авторлардың басын қосып, олардың әлеуетін ілгері дамыту үшін ортақ шығармашылық ортаны құру; Қазақстанда көркем аударма мен әдеби сынды дамыту және қолдау мақсатында Алматылық ашық әдебиет мектебі мен қазақстандық «Дактиль» онлайн әдеби журналы ұйымдастырды.
1.3. Әдеби сыйлықтың 2026 жылғы байқауы қазақ және орыс тілдерінде келесі бес аталым бойынша өткізіледі: «Поэзия», «Проза», «Балалар әдебиеті», «Әдеби сын», «Көркем аударма».
1.4. Әдеби сыйлыққа 18 жастан асқан Қазақстан Республикасының азаматтары және резиденттерінің жаңа шығармалары немесе бұдан бұрынғы бір жылдың ішінде жарияланған шығармалары қабылданады.
1.5. Әдеби сыйлықтың жүлде қоры 2 000 000 теңгені құрайды. Әдеби сыйлықтың әр аталымында 200 000 теңге көлемінде сыйақыға ие болатын қазақ тілінде жазатын бір жеңімпаз және орыс тілінде жазатын бір жеңімпаз анықталады. Бірлескен авторлық жағдайында Әдеби сыйлық бірлескен авторлардың ұжымына тағайындалып, олардың арасында өз қалауы бойынша бөлінеді.
1.6. Әдеби сыйлық жөніндегі ақпарат Алматылық ашық әдебиет мектебінің, Әдеби сыйлықтың парақшасында және әлеуметтік желілерде жарияланады.
2. Әдеби сыйлыққа шығармаларды ұсыну тәртібі
2.1. Қазақстан Республикасының азаматтары және резиденттері болып табылатын, қазақ немесе орыс тілінде жазатын авторлар жынысына, ұлтына, мамандығына қарамастан Әдеби сыйлыққа өзін-өзі ұсынуға құқылы. Әдеби сыйлықтың ұйымдастыру комитетінің мүшелері, Алматылық ашық әдебиет мектебінің қызметкерлері, «Дактиль» журналының редакторлары, қазылар алқасының мүшелері, демеушілері мен меценаттары, сондай-ақ алдыңғы екі маусымның жеңімпаздары Әдеби сыйлыққа ұсыныла алмайды.
2.2. Әдеби сыйлыққа ұсынылатын шығармалар автордың өзі немесе бірлескен авторлар жазған төлтума туындылар болуы керек. Жарияланған шығармалар байқауға қабылданады, бірақ жарияланған күні 2025 жылдың 1 қаңтарынан кейін болуы тиіс. Ұлтаралық, діни, әлеуметтік, т.б. араздықты қоздыратын шығармалар, сондай-ақ жасанды интеллект көмегімен жазылған мәтіндер байқауға қабылданбайды.
2.3. «Поэзия» аталымына қазақ немесе орыс тілінде жазылған 70-200 жолдан тұратын өлеңдер топтамалары қабылданады.
2.4. «Проза» аталымына қазақ немесе орыс тілінде жазылған, көлемі 1 авторлық баспа табақтан аспайтын (сөз арасындағы бос орындарды, тыныс белгілерін, сандарды, т.б. қоса алғанда 40 000 баспа белгіден аспайтын) шағын прозалық шығармалар (әңгімелер, әңгімелер жинақтары, повестер, новеллалар) қабылданады.
2.5. «Балалар әдебиеті» аталымына қазақ немесе орыс тілінде жазылған балаларға арналған шығармалар қабылданады. Өлеңдер топтамаларының жалпы көлемі 70-200 жолдан, прозалық шығармалардың жалпы көлемі 1 авторлық баспа табақтан аспауы керек.
2.6. «Әдеби сын» аталымына қазақ немесе орыс тілінде жазылған әдеби-сын мақалалар, эссе мен рецензиялар қабылданады, жалпы көлемі 20 000 баспа белгіден аспауы керек.
2.7. «Көркем аударма» аталымына қазақ тілінен орысшаға немесе орыс тілінен қазақшаға аударылған, 70-200 жолдан тұратын өлеңдер, 20 000 баспа белгіден аспайтын шағын прозалық шығармалар мен эсселер қабылданады. Аудармамен бірге мәтіннің түпнұсқасы міндетті түрде жіберілуі тиіс.
2.8. Әдеби сыйлықтың байқауына Қазақстан Республикасының азаматтары және резиденттері болып табылатын авторлар/бірлескен авторлар екі немесе бірнеше аталым бойынша қатыса алады. Осындай жағдайда авторлар/бірлескен авторлар жұмыстары қазылар алқасынан ең көп ұпай жинаған номинацияда финалға өтеді.
2.9. Байқауға ұсынылатын өтінімдер qalamdas.premia@gmail.com электронды поштасы арқылы қабылданады. Өтінімде үш файл болуы керек: байқауға ұсынылатын шығарма, үміткер/бірлескен авторлық жағдайында үміткерлер туралы мәліметтер (аты-жөні, туған күні, айы, жылы, тұрғылықты жері, пошта мен электронды пошта мекенжайы, байланыс телефонының нөмірі) және автордың Қазақстан Республикасының азаматтығы немесе резиденттігін растайтын құжаттардың көшірмесі. Хат тақырыпшасында үміткердің/үміткерлердің аты-жөні, таңдаған аталымы мен шығарманың қай тілде жазылғаны көрсетілуі тиіс (АТЫ_ЖӨНІ_ПОЭЗИЯ_ҚАЗ). Егер автор байқауға бірнеше аталым бойынша қатысатын болса, әр өтінімі бөлек жіберілуі тиіс. Байқауға жұмыстар Word форматында ғана (.doc и .docx) қабылданады, қаріп өлшемі – 14, Times New Roman, жолдар арасындағы интервал – 1,15. Файлда ешқандай артық ақпарат, соның ішінде суреттер, жақтаулар, сілтемелер, т.б. болмауы керек. Осы Ереженің 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 2.6, 2.7, 2.8 тармақтарына сәйкес келмейтін шығармалар қабылданбайды. Шығармаларының байқауға қабылданғаны туралы авторлар электронды пошта арқылы хабардар етіледі.
3. Әдеби сыйлықтың байқауын өткізу мерзімі
3.1. Әдеби сыйлықтың байқауы бірнеше кезеңнен тұрады. Бірінші кезеңде Әдеби сыйлықтың ұйымдастыру комитеті ұсынылған шығармалардың қойылған талаптарға сай келуін қадағалап, оларды қабылдау/қабылдамау туралы шешімге келеді. Барлық үміткерлердің өтінімдері шифрланып, ридерлер мен қазылар алқасының мүшелеріне автордың аты-жөнін көрсетпей беріледі. Екінші кезеңде ридерлер лонг-лист тізімін дайындайды. Үшінші кезеңде қазылар алқасының мүшелері лонг-лист тізіміне енген шығармаларды бағалап, Әдеби сыйлықтың шорт-лист тізімін дайындайды. Ақтық кезеңде қазылар алқасының мүшелері Әдеби сыйлықтың иегерлерін анықтайды.
3.2. Әдеби сыйлыққа өтінімдер 2026 жылдың 1 қарашасы – 31 желтоқсаны аралығында (бұл күнді қоса алғанда) қабылданады. Байқауға 31 желтоқсаннан кейін жолданған шығармалар қабылданбайды.
3.3. 2027 жылдың 3 қаңтары – 28 ақпаны аралығында ридерлер «Поэзия, «Проза» және «Балалар әдебиеті» аталымдары бойынша қазақ және орыс тілдеріндегі 25 шығармадан аспайтын, ал «Әдеби сын» мен «Көркем аударма» аталымдар бойынша 15 шығармадан аспайтын Әдеби сыйлықтың лонг-лист тізімін дайындайды. Әдеби сыйлықтың лонг-лист тізімі 2027 жылдың 1 наурызында жарияланады.
3.4. 2027 жылдың 2 наурызы – 25 сәуірі аралығында қазылар алқасының мүшелері Әдеби сыйлықтың әр аталымында қазақ және орыс тілдеріндегі 5 шығармадан аспайтын шорт-лист тізімін дайындайды. Әдеби сыйлықтың шорт-лист тізімі 2027 жылдың 26 сәуірінде жарияланады.
3.5. Қазылар алқасының мүшелері 2027 жылдың 10 мамырына дейін жеңімпаздар тізімін дайындайды. Әдеби сыйлықтың жеңімпаздарының есімдері мамырдың ортасында өтетін марапаттау рәсімінде жария етіледі.
3.6. Ридерлер мен қазылар алқасы мүшелерінің шешімдері дауыстардың қарапайым көпшілігімен қабылданады. Ақтық кезеңде дауыстар тең түскен жағдайда, Әдеби сыйлықтың төрағасының дауысы шешуші рөл атқарады.
3.7. Әдеби сыйлықтың иегерлері болып танылған авторларға дипломдар табысталып, ақшалай сыйақы аударылады.
3.8. Әдеби сыйлықтың барлық иегерлерінің және финалистерінің шығармалары «Дактиль» әдеби журналында жарияланады.
3.9. Әдеби сыйлықтың демеушілері мен меценаттары шорт-лист тізіміне енген үміткерлер үшін арнайы жүлделер мен марапаттарды тағайындай алады.